Η παρακαταθήκη Βενιζέλου - Κεμάλ

 του Χαράλαμπου Μηνάογλου

Πρὶν ἀπὸ ἐκατό χρόνια, τὸ 1922, ἔλαβε χώρα ἡ μεγαλύτερη καταστροφὴ ποὺ γνώρισε ὁ Ἑλληνισμός. Τὸ Γένος δὲν ἔχασε τότε ἁπλῶς ἕνα τμῆμα του, ἀλλὰ στὴν κυριολεξία, ἀπώλεσε τὸν μισὸ ἑαυτό του. Σὲ ὅλες τὶς ἐποχὲς ....

τῆς ἱστορίας μας, ἡ Μ. Ἀσία ἀποτελοῦσε τὸ ἕνα ἀπὸ τὰ δύο βάθρα τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Μετὰ τὸ 1922, ἔχει μείνει τὸ ἕνα μόνο βάθρο, ἡ κυρίως Ἑλλάδα, καὶ γι’ αὐτὸ χωλαίνουμε. 

Σὲ ἕνα σύντομο κείμενο ὅπως αὐτό, δὲν μποροῦν νὰ γίνουν ἀναφορές στὰ αἴτια τῆς Καταστροφῆς καὶ στὶς συνέπειές τῆς. Ἐκεῖνο ποὺ πρέπει νὰ ἐπισημανθεῖ εἶναι, ὅτι οἱ Δυτικοὶ «Σύμμαχοι» (Ἀμερικανοί, Γάλλοι, Ἰταλοί) στήριξαν τὸν Κεμάλ, τὸν σφαγέα τοῦ Μικρασιατικοῦ Ἑλληνισμοῦ γιὰ δύο λόγους. 

Πρῶτον, ἐπειδὴ ἡ Ἑλλάδα μὲ τὴν προσάρτηση τῆς Μ. Ἀσίας μὲ τὰ γεωστρατηγικὰ δεδομένα τῆς ἐποχῆς θὰ ἀνερχόταν στὸ ἐπίπεδο μεγάλης δύναμης, πρᾶγμα ποὺ δὲν συνέφερε καμία ἀπὸ τὶς Μ. Δυνάμεις. 

Δεύτερον, ἐπειδὴ ἀπὸ ἐκείνη τὴν ἐποχὴ ἤθελαν ἡ Τουρκία νὰ ἀποτελεῖ, ὅπως συμβαίνει καὶ σήμερα, τὸν ἐνδιάμεσο ἀνάμεσα στὸν Δυτικὸ Κόσμο καὶ τὸ Ἰσλάμ, τὴν ἀπαραίτητη δύναμη στὴν περιοχή, ποὺ θὰ ἐξασφάλιζε τέτοια ισορροπία δυνάμεων, ὥστε νὰ δημιουργηθεῖ καὶ νὰ μπορεῖ νὰ ὑπάρχει μέχρι σήμερα τὸ κράτος τοῦ Ἰσραήλ.

 

Πέραν ὅμως ἀπὸ αὐτὰ, σὲ βάρος τῶν Μικρασιατῶν προσφύγων δὲν  ἔγιναν μόνον οἱ τουρκικὲς φρικαλεότητες, ἀλλὰ καὶ δύο βασικότατες παραβιάσεις τῶν ἀνθρωπίνων τους δικαιωμάτων ἀπὸ τὴν Διεθνὴ Κοινότητα. Οἱ Ἕλληνες τῆς Μ. Ἀσίας ὑποχρεώθηκαν σὲ ἀνταλλαγή, ἄρα ἀναγκάστηκαν νὰ φύγουν ἀπὸ τὴν Μ. Ἀσία, σύμφωνα μὲ ὅσα συμφωνήθηκαν στὴν Λωζάννη. Ἡ παραμονὴ σὲ ἕναν ὁποιονδήποτε τόπο εἶναι, ἀναφαίρετο δικαίωμα κάθε ἀνθρώπου, σύμφωνα μὲ τὰ ἀνθρώπινα δικαιώματα, ὅπως αὐτὰ τὰ ἔχει καθορίσει ὁ δυτικὸς κόσμος.

 Ἀλλὰ ἀκόμη χειρότερα παραβιάστηκαν τὰ δικαιώματά τους, ὅταν ὑπὸ τὴν πίεση καὶ τῶν Μ. Δυνάμεων, τὸ 1930, ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνηση τοῦ Βενιζέλου οὐσιαστικὰ χάρισε στὸ στρατοκρατικὸ κεμαλικὸ δημόσιο τὶς περιουσίες τουλάχιστον 1.500.000 Μικρασιατῶν Ἑλλήνων, παρότι σύμφωνα μὲ τὸ πρωτόκολλο ἀνταλλαγῆς τοῦ 1923 προβλεπόταν πλήρης ἀποζημίωση ὅλων τῶν ἀνταλλασσομένων Ἑλλήνων καὶ Μουσουλμάνων. 

Εἶχαν, μάλιστα, συσταθεῖ καὶ σχετικὲς ἐπιτροπὲς ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖο Γεωργίας, οἱ ὁποῖες κατέγραφαν τὶς περιουσίες τῶν Μικρασιατῶν καὶ οἱ ὁποῖες λειτούργησαν μέχρι τὸ 1930. Ἡ Τουρκία, ὅπως εἶναι φυσικό, κωλυσιεργοῦσε καὶ μὲ τὴν ὑποστήριξη τῶν Δυτικῶν Δυνάμεων ἐμπόδιζε τὴν πρόοδο ὁποιασδήποτε ἀντικειμενικῆς ἐκτίμησης καὶ ὑπολογισμοῦ ἔστω καὶ κατὰ προσέγγιση τοῦ συνόλου τῶν περιουσιῶν τῶν Ἑλλήνων ποὺ «ἀντἀλλὰγησαν», καθὼς γνώριζε καλὰ ὅτι, ἐὰν ὑποχρεωνόταν νὰ πληρώσει τὶς περιουσίες τῶν Μικρασιατῶν, αὐτὸ θὰ σήμαινε τὴν πλήρη οἰκονομικὴ καταστροφή της.

 

Ἡ ἐπαίσχυντη, λοιπόν, συμφωνία τοῦ 1930 ἀποτελεῖ μοναδικὸ παράδειγμα παγκοσμίως ἀπροκάλυπτης ληστείας, ποὺ ἔλαβε χῶρα μὲ τὴν συγκατάθεση τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν Μ. Δυνάμεων μὲ πρωτοστατοῦσα τὴν Μ. Βρετανία. Οἱ Δυτικὲς Δυνάμεις στήριξαν τὸν Κεμὰλ νὰ μὴν ἀποζημιώσει τοὺς Μικρασιάτες, ἐπειδὴ μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο τὸν ἐνίσχυαν οἰκονομικὰ χωρὶς νὰ δεσμεύσουν δικά τους κεφάλαια. Προτίμησαν νὰ τὸν χρηματοδοτήσουν μὲ τὶς δικές μας περιουσίες, καθὼς ἐπιθυμοῦσαν πάσῃ θυσίᾳ τὴν ἐπικράτησή του στο ἐσωτερικὸ καὶ τὴν ἐπιβολή του ὡς ἰσόβιου ἡγέτη στὴν Τουρκία, ἐπειδὴ τότε ἦταν ὁ μοναδικὸς οὐσιαστικὰ μὴ μουσουλμάνος καὶ σὲ κάθε περίπτωση δυτικόφιλος ἡγέτης μουσουλμανικοῦ κράτους. 

Ἔτσι, σήμερα, ἡ Τουρκικὴ Δημοκρατία γνωρίζει πρωτοφανῆ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξη καὶ βρίσκεται πλέον μὲ δική της ἀμυντικὴ βιομηχανία μὲ τὰ δικά μας χρήματα. Ἐὰν ἡ Τουρκία εἶχε πληρώσει τὶς περιουσίες τῶν Μικρασιατῶν, αὐτὴ τὴν στιγμὴ θὰ βρισκόταν στὴν οἰκονομικὴ κατάσταση τοῦ Ἀφγανιστάν, ἴσως καὶ σὲ χειρότερη.