ΑΑΔΕ: Αντιδρούν οι εφοριακοί για το «παραθυράκι» που ευνοεί τις πολυεθνικές στη χώρα μας.
«Παραθυράκια» για φοροδιαφυγή και αυξήσεις τιμών σε προϊόντα ανοίγει εγκύκλιος του 2017, σύμφωνα με....
εφοριακούς.Τις αντιδράσεις εφοριακών προκαλεί, εννιά χρόνια μετά την έκδοσή της, επίσημη Πολυγραφημένη Διαταγή (ΠΟΛ – κοινώς, εγκύκλιος) του διοικητή της ΑΑΔΕ, Γιώργου Πιτσιλή, από το 2017, με θέμα «Παροχή συμπληρωματικών οδηγιών σχετικά με την υποβολή μηνυτήριων αναφορών για τα εγκλήματα φοροδιαφυγής στη φορολογία εισοδήματος».
Στην εγκύκλιο παρέχεται μία «διευκρινιση» για το πότε συντρέχει το αδίκημα της φοροδιαφυγής με βάση τα όσα ορίζει ο Κώδικας Φορολογικής Διαχείρισης (ΚΦΔ). Ειδικότερα, διευκρινίζεται ότι:
«Η φοροδιαφυγή στο εισόδημα συντρέχει όταν λαμβάνει χώρα απόκρυψη φορολογητέων εισοδημάτων και όχι απλή συνδρομή λογιστικών διαφορών, ασύνδετη με τέτοια απόκρυψη. Συνεπώς για την υποβολή της μηνυτήριας αναφοράς θα εξετάζεται κάθε φορά εάν ο προσδιοριζόμενος από τον έλεγχο φόρος εισοδήματος που αναλογεί στα φορολογητέα εισοδήματα και υπερβαίνει, ανά φορολογικό ή διαχειριστικό έτος, τις εκατό χιλιάδες (100.000) ευρώ (περ. α της παρ. 3 του άρθρου 66 του ΚΦΔ.), οφείλεται σε απλές (συνήθεις) λογιστικές διαφορές, μη συνδεόμενες κατά τα ως άνω αναφερόμενα με την απόκρυψη φορολογητέων εισοδημάτων».
Να σημειωθεί ότι στο άρθρο 66 του τότε ΚΦΔ (Νόμος 4174/2013) ορίζονταν επακριβώς το τι συνιστά έγκλημα φοροδιαφυγής και ποιες είναι οι προβλεπόμενες ποινές ανάλογα με την περίπτωση. Πλέον, σε ισχύ βρίσκεται ένας άλλος ΚΦΔ, που κυρώθηκε με το Νόμο 5104/2024. Σε αυτόν οι ποινές αναγράφονται στο άρθρο 79. Σύμφωνα με τα ισχύοντα σήμερα, λοιπόν, επιβάλλεται ποινή φυλάκισης τουλάχιστον δύο ετών στις περιπτώσεις όπου οι φόροι που δεν αποδόθηκαν υπερβαίνουν τις 100.000 ευρώ μέσα σε ένα φορολογικό/διαχειριστικό έτος, ενώ κάθειρξη προβλέπεται στην περίπτωση που το ποσό αυτό ξεπερνά τις 150.000 ευρώ.
Αυτό που προβληματίζει, ακόμα και σήμερα, τους εφοριακούς είναι το περιεχόμενο της επόμενης παραγράφου της ΠΟΛ: «Περαιτέρω, όταν οι λογιστικές διαφορές οφείλονται σε διόρθωση κερδών που λαμβάνει χώρα κατ’ εφαρμογή των κανόνων περί ενδοομιλικών τιμολογήσεων, δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις της παραγράφου 1 του άρθρου 66 του Κ.Φ.Δ. και δεν υποβάλλεται μηνυτήρια αναφορά».
Όπως υποστηρίζουν, αυτή η διατύπωση λειτουργεί ως «παραθυράκι» από επιχειρηματικούς ομίλους που δραστηριοποιούνται στη χώρα μας, ιδίως πολυεθνικούς, προκειμένου να αποκρύψουν κέρδη που δημιουργούνται στην Ελλάδα και να φορολογηθούν σε άλλες χώρες, με ευνοϊκότερους συντελεστές.
Τα «πάρε-δώσε» που αυξάνουν τις τιμές
Ενδοομιλικές είναι όλες οι συναλλαγές που πραγματοποιούνται ανάμεσα σε μία επιχείρηση και σε κάποια άλλη επιχείρηση του ίδιου ομίλου, πολυεθνικού ή μη (λ.χ. αγοραπωλησία εμπορευμάτων, παροχή υπηρεσιών, δάνεια κτλ.). Απαραίτητο σε τέτοιου είδους συναλλαγές είναι να τηρείται η λεγόμενη αρχή των ίσων αποστάσεων, δηλαδή να πραγματοποιούνται αυτές οι συναλλαγές με όρους τέτοιους που θα ίσχυαν σε ανάλογες συνθήκες, αν οι δύο επιχειρήσεις δεν συνδέονταν μεταξύ τους.
Όμως, στην πράξη τα πράγματα ενδέχεται να εξελιχθούν διαφορετικά, μας εξηγεί ο Γενικός Γραμματέας της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΠΟΕ ΔΟΥ και εκπρόσωπος της παράταξης Συνεργασία Ανεξάρτητων Σχημάτων (ΣΑΣ) Εφοριακών, Γιώργος Τσαγκαράκης.
«Αναρωτιόμαστε συχνά γιατί η φέτα, που παράγεται στην Ελλάδα, καταλήγει να πωλείται πιο ακριβά εδώ απ’ ό,τι στη Γερμανία. Ας δούμε ένα παράδειγμα: Έστω ότι ένα γερμανικό κατάστημα αγοράζει 1 κιλό φέτα από μία ελληνική γαλακτοβιομηχανία, ενταγμένη σε πολυεθνικό όμιλο, για 5 ευρώ, και τελικά την πουλά για 7,5 ευρώ. Αντίστοιχα, μία θυγατρική του ίδιου ομίλου στην Ιρλανδία μπορεί να αγοράσει στα χαρτιά την ίδια φέτα από Ελλάδα, πάλι για 5 ευρώ. Έπειτα, θα την πουλήσει πίσω στην Ελλάδα, σε ένα ελληνικό κατάστημα που ανήκει στον ίδιο όμιλο, για 10 ευρώ. Και τελικά το κατάστημα θα την πουλήσει για 12,5 ευρώ, 5 ευρώ παραπάνω από τη Γερμανία.
»Έχουμε, δηλαδή, τριγωνικές συναλλαγές μέσα στον ίδιο όμιλο, που φουσκώνουν τεχνηέντως τις τιμές των προϊόντων λόγω μεσαζόντων. Φυσικά, η ίδια η φέτα δεν μεταφέρεται ποτέ στην Ιρλανδία και ξανά πίσω. Όλα είναι απλώς συναλλαγές καταγεγραμμένες σε παραστατικά και ισολογισμούς. Σε αυτό το σενάριο, η ιρλανδική θυγατρική βγάζει 5 ευρώ καθαρό κέρδος, το οποίο θα φορολογηθεί στην Ιρλανδία με ευνοϊκότερους όρους. Αυτό λέγεται μεταφορά της φορολογητέας ύλης. Στην Ελλάδα θα φορολογηθούν μόνο τα 2,5 ευρώ μέσω της τελευταίας επιχείρησης, η οποία διαθέτει το προϊόν στην Ελλάδα. Το υψηλό κόστος απόκτησης του τυριού μέσω Ιρλανδίας “αιτιολογεί”, στα μάτια των ελεγκτικών μηχανισμών το γιατί αυτό πωλείται κατά 5 ευρώ υψηλότερα από τη Γερμανία, και έτσι δεν μπορεί να κατηγορηθεί για αισχροκέρδεια».
Το ζήτημα αποκτά ακόμα μεγαλύτερη βαρύτητα, αν σκεφτεί κανείς ότι από το 2018 μέχρι το 2023, η δραστηριοποίηση πολυεθνικών εταιρειών στη χώρα μας αυξήθηκε ραγδαία, κατά 159% (1.094 πολυεθνικές το 2023 έναντι 422 το 2018). Ο κ. Τσαγκαράκης εκτιμά ότι οι απώλειες φορολογικών εσόδων για το ελληνικό κράτος μέσω των ενδοομιλικών συναλλαγών ενδέχεται να αγγίζουν πλέον τα 200 εκ. ευρώ.
«Αυτό το “παράθυρο” που ανοίγει η απόφαση δεν είναι απλώς μια τεχνική αστοχία. Δημιουργεί μια ξεκάθαρη ανισορροπία: οι μεγάλοι όμιλοι μπορούν να μετακινούν κέρδη μέσω ενδοομιλικών τιμολογήσεων και να αποφεύγουν ποινικές συνέπειες, ενώ οι μικρές επιχειρήσεις –η μεγάλη πλειοψηφία στη χώρα– δεν διαθέτουν τέτοια μέσα και κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωπες με ποινικές διώξεις για λογιστικές διαφορές. Με άλλα λόγια, η απόφαση προστατεύει τους ισχυρούς και πιέζει δυσανάλογα τους μικρούς, σε αντίφαση με τον αναδιανεμητικό ρόλο που ορίζει το Σύνταγμα για το φορολογικό μηχανισμό – κάτι που ενεργοποίησε και την αντίδραση της Ομοσπονδίας των εφοριακών», προσθέτει ο κ. Τσαγκαράκης.
Η απάντηση Πιτσιλή και η δημοσιοποίηση του ζητήματος
Το ζήτημα έχει αναδειχτεί ιδιαίτερα από τη ΣΑΣ αλλά και από ολόκληρη την ΠΟΕ ΔΟΥ. Το Δεκέμβριο του 2024, είχε ληφθεί ομόφωνη συνεδριακή απόφαση με την οποία ζητήθηκε κατάργηση όλων των διατάξεων για τον αναδιανεμητικό ρόλο του φορολογικού μηχανισμού, ανάμεσα σε αυτές και της ΠΟΛ 1209/2017.
Το Σεπτέμβριο του 2025 πραγματοποιήθηκε συνάντηση μεταξύ της ΠΟΕ ΔΟΥ και του κ. Πιτσιλή. Σύμφωνα με τον κ. Τσαγκαράκη, σε αυτήν τη συνάντηση ο διοικητής της ΑΑΔΕ υποστήριξε ότι η εγκύκλιος εκδόθηκε μετά από συμφωνία με εισαγγελικές αρχές, ενώ ζήτησε από τον ίδιο να ανακαλέσει σχετικά με δημόσιες τοποθετήσεις του πάνω στο ζήτημα.
Έπειτα από αυτήν την εξέλιξη, η Ομοσπονδία συνέταξε και έστειλε στον κ. Πιτσιλή επιστολή, προκειμένου να τοποθετηθεί στις δηλώσεις του. «Χαρακτηριστικό του κλίματος πίεσης που επικρατεί είναι το γεγονός ότι δύο παρατάξεις ζητήσαν να προσθέσουμε υστερόγραφο στο κάτω μέρος της επιστολής, στο οποίο ξεκαθαρίζουν ότι δεν συνυπογράφουν την επιστολή προς το διοικητή», σχολιάζει ο κ. Τσαγκαράκης.
Στην επιστολή, τονίζεται ότι «Οι ερμηνευτικές εγκύκλιοι είναι εσωτερικές πράξεις: δεσμεύουν τη Διοίκηση, αλλά όχι τα δικαστήρια/τρίτους, και δεν μπορούν να προσθέσουν ή να αφαιρέσουν κανόνα δικαίου. Άρα, δεν αίρουν από μόνες τους το αξιόποινο. Στο ποινικό δίκαιο ισχύει αυστηρά η αρχή νομιμότητας: η ποινική απαξία πρέπει να προκύπτει από τον νόμο, με προβλεψιμότητα και σαφήνεια. Εγκύκλιοι δεν αρκούν για να καθορίσουν τα όρια του εγκλήματος. Επειδή οι εγκύκλιοι δεσμεύουν τη Φορολογική Διοίκηση και, εν προκειμένω, δεν υποβάλλονται μηνυτήριες αναφορές αποκόπτεται η ποινική διαδικασία».
Πρόσφατα, η ΣΑΣ απέστειλε επιστολή και στον υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκο Πιερρακάκη. Αφορμή στάθηκε μία συνέντευξή του το 2014, στην οποία σχολίαζε και ο ίδιος τη φοροδιαφυγή μέσα από ενδοομιλικές συναλλαγές.
Παράλληλα, για το θέμα έχουν γίνει επερωτήσεις στη βουλή από το ΠΑΣΟΚ, το ΣΥΡΙΖΑ και τη Νίκη. Επίσης, πριν λίγες μέρες, εκδήλωση για τις τριγωνικές συναλλαγές διοργάνωσε και η Ελπίδα για τη Δημοκρατία, το κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού.
Μερικές φορές… αξίζει το ρίσκο
Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο της ΣΑΣ, «παραθυράκια» για φοροδιαφυγή από τους μεγάλους ομίλους εταιρειών είναι και η αλλαγή διαδικασίας ελέγχου που πλέον γίνεται με κριτήρια ανάλυσης κινδύνου (risk analysis).
Αυτό σημαίνει ότι η ΑΑΔΕ δεν ελέγχει κάθε χρόνο όλες τις πολυεθνικές αλλά πραγματοποιεί δειγματοληπτικούς ελέγχους μόνο σε κάποιες, με βάση κάποιες εσωτερικές παραμέτρους που υποτίθεται ότι ανιχνεύουν αυξημένες πιθανότητες για τέλεση αδικημάτων φοροαποφυγής.
«Μέχρι πριν κάποια χρόνια, όλες οι μεγάλες εταιρείες ελέγχονταν κάθε χρόνο. Έτσι, όλοι οι διευθύνοντες σύμβουλοι ήξεραν ότι θα γίνει έλεγχος και φρόντιζαν οι ενδοομιλικές συναλλαγές να μην… ξεπεράσουν τα όρια. Επίσης, φροντίζαν πάντα να περάσουν τυχόν έκτακτες διορθώσεις κερδών στους ισολογισμούς. Πλέον, λόγω των δειγματοληπτικών ελέγχων, έχουν μικρότερο κίνητρο για να… τα βγάλουν όλα στο φως», σχολιάζει κλείνοντας ο κ. Τσαγκαράκης.
Ανεξάρτητη Κίνηση Οικονομολόγων Ελλάδας
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου